Selecteer een pagina

Samenvatting

Tegenwoordig laten steeds meer mensen hun ogen laseren omdat ze van hun bril of lenzen afwillen. Maar hoe werkt dit eigenlijk en zijn er eigenlijk grote risico’s? In dit literatuuronderzoek staat beschreven hoe het werkt, wat de risico’s zijn, wie er in aanmerking komt en hoe duur het is. Na dit onderzoek bleek dat er eigenlijk veel meer risico’s zijn dan er in de hypothesen werd verondersteld.

Inleiding

Als onderwerp hebben wij voor ‘Het laseren van ogen’ gekozen, met als hoofdvraag: ‘Wat houdt het laseren van ogen in?’. Verder willen we graag weten welke methodes er zijn en wat het ongeveer kost. Ook willen we graag iets meer weten over de risico’s en aan welke voorwaarden de toekomstige patiënt moet voldoen.
Voor het onderzoek werd verondersteld dat mensen hun ogen laten laseren omdat ze van het ongemak van bril of lenzen afwillen of uit cosmetische overwegingen en dat de laser een klein stukje van het oog afhaalt waardoor je beter kan zien. Ook werd verondersteld dat dat ongeveer 1500 euro kost, dat er een risico was omdat de laser kon uitschieten door bijvoorbeeld een menselijke fout en dat de patiënt ouder moet zijn dan 18 en gezond moet zijn.
We hebben dit onderwerp gekozen vanwege de grote potentie die deze behandeling heeft. Veel mensen om ons heen dragen een bril of hebben lenzen en willen hier graag vanaf. Ook *** wil als ze achttien is graag haar ogen laten laseren.
Er is op verschillende vlakken een relatie met het vak ANW. Als eerste de biologische kant, waarmee het oog zelf bedoeld wordt. Ook op natuurkundig gebied zijn er raakvlakken. Daarmee wordt de laser zelf bedoeld. Dat deel is buiten beschouwing gelaten vanwege de moeilijksgraad ervan.

1. Waarom kiezen mensen voor een laserbehandeling?

Bronnen: Menco Bijnen en D. Khan Lin in Journal of Cataract and Refractive Surgery, vol. 28. May 2002 .
Een belangrijke reden om ogen te laten laseren is om niet langer afhankelijk te zijn van bril of lenzen om goed te kunnen zien. Ook het ongemak is een belangrijke reden. Veel mensen vinden het erg vervelend om ‘s ochtends hun lenzen in te moeten doen of hun bril op te zetten. Ook contactlensintolerantie kan een belangrijke reden zijn. Dit houdt in dat de ogen overgevoelig zijn voor contactlenzen. Sommigen laten dan uit cosmetische overwegingen hun ogen laseren. Ook werk kan een belangrijke factor zijn. Sommige beroepen vereisen goede ogen zonder lenzen of bril vanwege de kans op oogletsel. Ook topsporters die een sport zoals boksen beoefenen kunnen geen bril of lenzen dragen vanwege de kans op letsel als zij een klap op de ogen krijgen.

2. Wie komen in aanmerking voor een behandeling?

Bron: Menco Bijnen, Marjolein Straatman en www.oogziekenhuis.nl
De minimumleeftijd is achttien jaar en de oogsterkte moet minimaal een jaar stabiel zijn. Dat wil zeggen dat mensen bij wie de sterkte na hun achttiende nog niet stabiel is, niet in aanmerking komen voor een behandeling totdat deze wel stabiel wordt. Verder mag men geen oogziektes hebben en moet de algemene gezondheid goed zijn. Ongeveer 30% wordt afgewezen volgens Marjolein Straatman in de Libelle.
Sterktes die hoger zijn dan +5 en -11 kunnen niet behandeld worden met alleen laser. Wel kunnen patiënten dan kiezen voor een combinatie van lensimplantaten en een laserbehandeling.
Bron: Consumentengids september ‘03
De Consumentengids noemt nog enkele andere criteria: de toekomstige cliënt mag niet zwanger zijn of dat willen worden omdat de sterkte van de ogen tijdens de zwangerschap kan veranderen, borstvoeding geven of bepaalde medicijnen gebruiken die invloed hebben op het herstel van de ogen. Verder mag men geen allergie hebben die op de ogen slaat, zoals hooikoorts, en is voorzichtigheid geboden als een van de directe familieleden een oogaandoening heeft.

3. Welke methodes zijn er?

Hoewel er meer behandelmethodes zijn, zijn twee ervan de meest gebruikte, aangezien de anderen sterk verouderd of te pijnlijk zijn. Deze twee worden besproken naar aanleiding van informatie van Menco Bijnen.
Als eerste is er Lasek, een afkorting voor ‘laser epthilial keratomiluesis’. Dit is een manier om het oog voor te bereiden op de laserbehandeling. Lasek is een vernieuwde methode, die gebaseerd is op PRK, een pijnlijke methode met een lange herstelperiode tot soms wel zes maanden, waarbij het epitheellaagje van het hoornvlies verwijderd wordt. Deze methode wordt nauwelijks meer gebruikt omdat er betere alternatieven zijn, zoals dus
Lasek.
Als eerste wordt het oog verdoofd met druppels (plaatje2 afb. 1), waarna een ooglidspreidertje wordt gebruikt om het oog open te houden (afb 3). Het epitheel (een laagje weefsel op het hoornvlies) wordt losgeweekt met alcohol (plaatje 2 afb. 1) en opzij geschoven (plaatjes 3 en 4 afb. 1). Vervolgens verdampt de laser het hoornvlies in de gewenste vorm(plaatje 5 afb. 1). Het epitheel wordt teruggelegd (plaatje 6 afb. 1), waarna een beschermende contactlens het oog voor een periode van vier dagen beschermt, terwijl het epitheel weer vastgroeit. Soms sneuvelt het epitheel tijdens de behandeling. Dit zorgt voor een iets langere hersteltijd omdat het geheel terug moet groeien, maar zorgt niet voor complicaties.

Afbeelding 1.

Als tweede is er Lasik, een afkorting voor ‘laser in situ keratomiluesis’.
Lasik verschilt alleen in manier om het hoornvlies voor te bereiden. Bij deze methode wordt het oog weer eerst verdoofd met druppels (plaatje 2 afb. 2), daarna wordt een micro-keratoom (plaatje 3 afb. 2), een klein snijapparaatje, op het oog geplaatst. Daarmee wordt een dun flapje van het hoornvlies gesneden. Het flapje blijft met een kant, meestal aan de kant van de neus of aan de bovenkant, vastzitten. Het flapje wordt opzij gelegd (plaatje 4 afb. 2 en afb. 3) en de laser verdampt een deel van het hoornvlies (plaatje 5 afb. 2). Vervolgens wordt het flapje teruggeklapt (plaatje 6 afb. 2) en zuigt het zichzelf binnen een minuut opnieuw vast.

Afbeelding 2.

Afbeelding 3.

4. Zijn er risico’s?

Bronnen: Menco Bijnen, Inge Stegeman.
Volgens de lasercentra zijn nagenoeg geen veelvoorkomende risico’s. Het kan wel zo zijn dat niet genoeg hoornvlies is verdampt, waardoor er nog een sterkte overblijft. In dat geval kan je het gewoon nog een keer laten doen. De eventuele herbehandeling is meestal al in de prijs opgenomen, je hoeft dus niets meer bij te betalen.
In heel zeldzame gevallen treedt een ontsteking achter het oog op. Dit is waarschijnlijk te wijten aan een verzwakt afweersysteem. Ook kan heel soms het genezingsproces langzamer gaan dan normaal en er kan littekenweefsel ontstaan op het oog. Dit verdwijnt meestal na enige tijd of kan met een tweede behandeling worden verwijderd. Geen van deze complicaties zijn blijvend.
Het is niet bekend of het toepassen van Lasik langetermijneffecten heeft. Het kan zo zijn dat het flapje op langere termijn loslaat. Het groeit namelijk niet meer vast, maar zuigt zich vast op het oog. Hierover bestaat nog geen zekerheid omdat de technieken daarvoor nog te jong zijn.
Bron: Berit Sluyters in Consumentengids september 2003
Het onderzoek uit september 2003 van de consumentengids schetst echter een minder rooskleurig beeld.
De flap die bij Lasik wordt gesneden kan tijdens de ingreep loslaten, waarna de ingreep moet worden afgebroken. Ook kan het te behandelen oppervlak van het hoornvlies verkeerd worden gecentreerd. In dat geval moet er opnieuw worden behandeld.
Na de behandeling kunnen ook nog complicaties optreden: de flap kan verschuiven, niet goed hechten, er kunnen infecties onder de flap ontstaan en er kunnen cellen gaan ingroeien onder de flap. Dit valt op de lossen door de flap opnieuw op te lichten of glad te strijken.
Veel mensen houden na de behandeling droge ogen, problemen bij fel licht of juist in het donker. Deze worden door oogartsen als normale bijverschijnselen gezien. In het ergste geval houdt de cliënt na de behandeling onherstelbaar letsel over. In dat geval is een hoornvliestransplantatie het enige redmiddel.

5. Vooronderzoek en nazorg

Bron: Menco Bijnen

De behandeling bij een ooglaserkliniek bestaat uit drie onderdelen: het vooronderzoek, de laserbehandeling zelf en de nazorg.
Het vooronderzoek. Tijdens het vooronderzoek wordt met de patiënt besproken waarom hij zijn ogen wil laten laseren. Er word gekeken of de patiënt geschikt is en zo ja voor wat voor behandeling. Er worden tests gedaan op de ogen en de sterkte van de ogen worden gemeten. Om de sterkte goed vast te kunnen stellen moeten de ogen helemaal in hun eigenlijke vorm zijn, daarom mag de patiënt met harde lenzen zijn/haar lenzen drie weken niet meer in en een patiënt met zachte lenzen mag ze een week niet in. Ook worden de voor- en nadelen van een laserbehandeling besproken en als alles dan goed is kan de patiënt een afspraak maken voor de daadwerkelijke behandeling.
De nazorg. Als de ogen gelaserd zijn en tijdens de behandeling is alles goed gegaan mag de patiënt meteen weer naar huis. Wel wordt aanbevolen de eerste paar dagen rust te houden en ook niet te gaan werken. Er worden druppels meegegeven die de patiënt meerdere malen per dag in het oog moet druppelen. De druppels zijn kunstmatige tranen om het oog vochtig te houden en antibiotica om ontstekingen tegen te gaan. Er mag vooral niet in de ogen gewreven worden. De eerste controle na Lasek is na drie tot vier dagen en de eerste controle na Lasik is na een dag. De verdere controles zijn na 1 of twee weken, na drie maanden en na zes maanden.

6. Hoe duur is het en worden de kosten vergoed door de verzekering?

Volgens Marjolein Straatman in de Libelle ben je voor een behandeling aan een oog tussen de € 1900,- en € 2600,- kwijt. Dit is inclusief vooronderzoek oogdruppels en alle controles.
Kosten Het oogziekenhuis Rotterdam per 01-09-2001:
Vooronderzoek € 100,-
PRK/Lasek € 1800,- per oog
Lasik € 2000,- per oog
Kosten Laserview Eindhoven per 1-08-2003:
Vooronderzoek € 125,-
Lasek € 1495,- per oog
Lasik € 1595,- per oog
De kosten bij Laserview zijn inclusief controles en zo nodig een herbehandeling binnen een jaar.
CZ verzekert de kosten voor het ooglaseren of andere vormen van refractieve chirurgie niet. Er wordt hierop soms wel een uitzondering gemaakt als er echt geen andere oplossing is. De telefoniste zei dat nog niet zeker was of de methodes goed werkten en dat ze het daarom (nog) niet vergoeden. Menco Bijnen zei hierop dat dat niet de reden is. Volgens hem vinden ze het te duur en is al wel aangetoond dat het goed werkt

Conclusie

We veronderstelden voor het onderzoek dat mensen hun ogen laten laseren om van het ongemak van een bril of lenzen af te zijn, of om cosmetische redenen. Deze veronderstelling is tijdens het onderzoek waar gebleken, maar er zijn nog meer redenen.
De hypothese over hoe het laseren precies in z’n werk gaat is onjuist gebleken. We dachten dat de laser een stukje van je oog afsneed en zo de sterkte corrigeerde. Het blijkt nu dat het een stuk ingewikkelder werkt.
De hypothese over de prijs van de behandeling, +/- 1500 euro per oog, is bevestigd, hoewel het soms meer kost.
Er zijn tijdens het onderzoek veel meer risico’s genoemd dan de risico’s die in de hypothese stonden, namelijk dat de laser het verkeerde deel van het hoornvlies kon laseren en de kans op ontstekingen.
De hypothese over wanneer je in aanmerking komt voor een behandeling is ook deels waar gebleken. We hadden als veronderstelling dat er een minimumleeftijd van 18 jaar was, dat je slechte ogen moet hebben en dat de algemene gezondheid goed moet zijn. Deze hypothese werd bevestigd, maar er zijn nog meer criteria.

Discussie

De deelvragen die we niet behandeld hebben in het onderzoek zijn: ‘Waar kun je het laten doen?’, ‘Is het in het buitenland goedkoper en toch evengoed?’ en de historie van het ooglaseren.
De volgende keer moeten we ons beter aan de planning houden zodat we niet de laatste dagen veel werk moeten doen.
Voor verder onderzoek zou je de laser zelf nader kunnen bekijken en daar natuurkunde bij betrekken. Ook zou je de precieze uitwerking op het oog beter kunnen bekijken. Wij hebben ons heel globaal beziggehouden met informatie die een toekomstige cliënt graag zou willen weten.

Bronvermelding

1. Little Brown and Company, International Opthalmology Clinics Refractive Surgery, Vol. 31, nr. 1, winter 1991

2. Little Brown and Company, International Opthalmology Clinics Refractive Surgery, Vol. 34, nr. 4, herfst 1994

3. Boyd, B. F.
Highlights of Opthalmology, Refractive surgery with the masters
30th Anniversary Vol. 2 (1987)

4. Azur, D. T.
Refractive Surgery
Appleton & Lange 0-8385-8276-1

5. Van Gemert M.J.C., Boon T.A.
Lasers in de geneeskunde Sansom Stafleu 1987 90 6061 789 9

6. De Jong J.T.E.
Chirurgie Bohn Stafleu Van Loghum 1998 90 313 2569 4

7. Journal of Cataract and Refractive surgery, Vol. 29, nr. 2, feb. 2003
Elsevier, ISSN 0886-3350

8. Journal of Cataract and Refractive surgery, Vol. 29, nr. 5, mei 2003
Elsevier, ISSN 0886-3350

9. Journal of Cataract and Refractive surgery, Vol. 29, nr. 6, juni 2003
Elsevier, ISSN 0886-3350

10. Journal of Cataract and Refractive surgery, Vol. 29, nr. 7, juli 2003
Elsevier, ISSN 0886-3350

11. Marjolein Straatman m.m.v. Ineke de Graaf
Libelle nr. 43, p. 42 t/m 44

12. Buikema, M. m.m.v. Hans Anders
Health Achmea nr.6 nov./dec. 2003 p. 14 t/m 18

13. Berit Sluyters
Consumentengids september 2003

14. Janssen, A.J.C, Janssen, F.J e.a.
Handleiding Literatuurstudie en onderzoek ANW

15. Inge Stegeman studente optometrie
06 12435610

16. Menco Bijnen optometrist
Laserview St. Jorislaan Eindhoven
www.laserview.nl , [email protected], 040 2115105

17. Drs. F.J. Janssen docent ANW en Biologie
Pleincollege van Maerlant

18.www.retina-tec.nl

19. www.eyestarlasik.nl/eyestar_nl.html

20. www.optometrie.com

21 www.oogziekenhuis.nl

22. CZ zorgverzekeraars
Tilburg 013 5949949