Selecteer een pagina

Waarom heb ik dit boek gekozen?
We moesten in het begin van het jaar de hele boekenlijst doorlezen en een top 10 maken van boeken. Ik had de tien , waarvan ik dacht, leukste boeken op mijn lijstje gezet maar dit boek stond daar niet bij. Toen ik mijn lijst terugkreeg had u er deze titel bij geschreven. Ik wilde het eigenlijk meteen lezen omdat het blijkbaar goed bij mijn persoonlijke smaak aansloot. Toen ik het boek had gevonden in de bibliotheek werd ik nog enthousiaster omdat ik de voorkant heel grappig vond, met al die schoenen erop. Dit paste natuurlijk heel goed bij de titel : de dochter. De titel is heel breed en je kan er van alles bij bedenken, dus ik was benieuwd in welke richting ik zou moeten zoeken. Op de achterkant stond ook niet veel, eigenlijk iets heel vaags vond ik. Ik was dus heel nieuwsgierig waar het boek over zou gaan.

Het boek zelf.

Naam boek : De dochter
Naam schrijfster : Jessica Durlacher

De belangrijkste personages
Max Lipschitz
Max is geboren in 1957. Het is een intelligente jongen. Hij is opzoek naar nieuwe ervaringen. Zijn ervaring wordt Sabine. Hij studeert literaire wetenschappen. Hij is verslaafd aan lezen. Later zal hij uitgever worden. Schrijven heeft hij ook geprobeerd maar daar zat niet zijn talent. Heel het boek door beleeft hij verschillende dingen waar hij steeds opnieuw andere keuzes moet maken.

Sabine Edelstein
Sabine is geboren in 1959. ze werd beschreven door Max als slank in kleren, maar bloot was ze mollig en handzaam. Ze studeerde fotografie. Dit werd ook haar werk worden. Sabine loopt rond met veel vragen, die onbeantwoord blijven. Wanneer Max en Sabine bij elkaar zijn, is het niet te scheiden en denken ze er ook niet aan.

Sam Zaidenweber
Sam is Hollywood ster, schrijver en producer en Is getrouwd met Anne. Het is een hele ijdele man. Hij heeft de oorlog meegemaakt en besluit een non-fictief verhaal te schrijven over zijn ervaring. Hij is zeer goed bevriend met Sabine. Sabine stelt Max aan Sam voor. Zij worden ook goed bevriend. Sabine heeft alles voor Sam over.

Samenvatting
Deze samenvatting heb ik van internet gehaald.

Het is 1981, zijn leeftijd is 23 jaar. Samen met zijn Joodse familie gaan ze naar het Achterhuis van Anne Frank. Daar ontmoet Max Sabine, een mooi Joodse meisje die hem zal rondleiden door het Achterhuis. Later zullen zij elkaar vaker zien.
Max is opgegroeid met de joodse geschiedenis. Zijn vader heeft in kampen gezeten en ook zijn tante Judith. Judith heeft heel haar jeugd voor de vader van Max, Simon, gezorgd.
Judith logeert voor een tijd bij de familie samen met haar man Benno. Zij zijn overgekomen uit Chicago. Judith is een vrouw die zeer veel heeft meegemaakt waardoor ze bikkelhard is geworden in tegenstelling tot moeder Tine, die een “gewoon verleden” heeft.
Max spreekt later af met Sabine, het meisje van het Achterhuis. Ze is 21 jaar. Ze worden verliefd en krijgen een verhouding. Eerst is het een relatie die gebaseerd is op vriendschap met seks. Die verliefdheid wordt steeds heviger en gaan samenwonen. Sabine was een special meisje voor Max. Ze leren veel van elkaar, ze zijn een onafscheidbare combinatie. Sabine is zelf ook Joods, ze is zelf ook opgevoed met het joodse verleden.
Tante Judith sterft in oktober, bijna zeven maanden na haar bezoek aan de familie Lipschitz. De vader van Max vraagt zijn moeder mee te gaan naar Chicago en haar begrafenis bij te wonen. De verhouding tussen tante en moeder was zo onaangenaam dat ze niet met vader me wil gaan naar Chicago. Later blijkt de begrafenis in Jeruzalem te zijn. Max zal samen met vader naar de begrafenis gaan van Judith. Later blijken moeder en Sabine ook in Jeruzalem te zijn, toch… Max en Sabine hebben in Jeruzalem een ongekende tijd.
Het samenwonen verliep niet helemaal over rozen, er ontstonden problemen en onenigheden. Toch waren ze tevreden met de omstandigheden. Er kwam een nog hevigere band. De liefde was echt. Plotseling verdween Sabine. Heel mysterieus. Ze liet een brief achter; Max mag haar niet gaan zoeken. Ze is niet om hem vertrokken.
Hij probeert haar toch zoeken maar het lukt hem niet. Zeventien jaar later werkt hij als uitgever. Hij gaat naar de Buchmesse in Frankfurt. Verwonderlijk maar waar, daar ontmoet hij Sabine weer. Ze komen in contact. Durven elkaar te spreken, er bloeit opnieuw een relatie op. Max heeft veel vragen. Zij kan ze niet gelijk beantwoorden.
Ze stelt Max voor aan Sam Zaidenweber, een producent uit Hollywood en schrijver. Sam en Max worden goede vrienden. De relatie tussen Sabine en Max is goed. Sabine gaat terug naar Los Angelos waar ze nu woont en werkt. Ze werkt voor Sam. Max besluit om haar achterna te gaan en laat zijn werk achter. In LA voelt hij zich aardig op zijn gemak. Sam gaat een boek schrijven en Max zal het dan uitgeven. In het boek komt de hele geschiedenis van de oorlog van Sam naar boven. Max en Sabine hebben veel serieuze gesprekken, over vroeger, waarom werd Max verlaten en waarom dan toch verliefd blijven en geen afstand kunnen doen. Hij is bij haar tijdens kerst en oud & nieuw. Het boek is geschreven en is klaar om gepubliceerd te worden, het boek heet “the Milky Way”. Het is opgedragen aan Sabine. Zij mag het verhaal als eerst lezen. Dat doet ze, het is voor haar harde waarheid en besluit opnieuw te vluchten. Opnieuw verlaat ze Max. Nu vraagt hij zich toch echt af waarom. Het boek van Sam leest hij tijdens zijn reis terug naar Nederland. Max begrijpt nu wat Sabine denkt en doet. Het verhaal van Sam kwam overeen met het verhaal dat Sabine Max vertelde over haar vader. Een soort liefdesdrama tijdens zijn onderduikperiode. Sam moest onderduiken in de oorlog. Zijn onderduikadres was in Friesland bij de familie Fedders-van Vliet. De familie heeft een zoon Hans. Hans gaf Sam extra stof van zijn school. Zo blijft Sam toch nog een beetje bij. Er komt een joods meisje bij de familie. Zij heet Lisa Stern en is van dezelfde leeftijd als Hans en Sam. Lisa wordt verliefd op Sam en gaat met Hans. Ze weet niet goed waarom. Hans was een mooie jongen. Later verraadt Hans alle onderduikers. Ze moeten naar kampen. Hans zal gaan vechten voor de Duitsers aan het Oostfront. Lisa en Sam worden gescheiden in aparte kampen. Ze komen elkaar later nog tegen, maar er is geen liefde meer tussen hen.
Max wil meer van het verhaal begrijpen en gaat opzoek. De vader van Sabine is Hans, hij veranderde zijn naam in een Joodse naam. Hans Edelstein. Hij wilde zijn verleden vergeten. Eindelijk kan Max begrip voor Sabine tonen.
Sabine blijft weg en zomaar belt ze Max. Je krijgt de indruk dat ze weer bij elkaar komen.

Het thema van het boek is indirect de oorlog. Max en Sabine zijn er allebei mee bezig om het verleden van hun ouders te begrijpen. Omdat allebei hun ouders in de tweede wereldoorlog hebben geleefd, zijn ze dus indirect bezig met de oorlog. Ze proberen om die tijd te begrijpen. Hoe hun ouders dachten, wat ze hebben meegemaakt, wat ze voelden. Dit is natuurlijk omdat de meeste mensen die in de oorlog hebben geleefd zo getraumatiseerd zijn dat ze er niet meer over willen praten. Het boek gaat dus over de weg naar het begrijpen van de situatie in de oorlog.

De visie van de schrijfster is denk ik dat ze wil laten zien dat niet alleen de mensen die in de oorlog hebben geleefd het daar moeilijk mee hebben. Maar ook hun nageslacht. Ze zien dat hun ouders verdriet hebben en kunnen daar niets aan doen. Het enige wat ze zouden kunnen doen is hun ouders begrijpen. Maar dat is heel moeilijk omdat de ouders er bijna nooit over willen praten. Daarom voelen kinderen zich vaak machteloos als ze hun ouders weer eens zien huilen.

De verwerkingsopdracht

Maak duidelijk in hoeverre dit boek aansluit bij of juist botst met jouw ervaringen over het behandelde thema.

Mijn moeder is ook zo’n tweede generatie. Mijn opa heeft meegevochten bij het verzet in de tweede wereld oorlog. Ook mijn opa heeft erge dingen meegemaakt, maar hij was niet joods. En heeft ook niet in een kamp gezeten. Mijn opa praatte ook altijd openlijk over zijn ervaringen uit de oorlog, en ik vond dit altijd interessant. Max en Sabine zijn ook zo’n tweede generatie, alleen bij hen ligt het ingewikkelder. Zij zitten er erg mee, omdat hun ouders er ook erg mee zitten. In het geval van Max is het zo dat zijn vader er nooit over wil praten, alleen na de dood van zijn zus komen er ervaringen naar boven. Hij huilt vaak en zit er vaak hulpeloos bij. Max voelt zich machteloos omdat hij niets kan doen hij kan hem niet eens begrijpen omdat hij niet hetzelfde heeft meegemaakt. Bij Sabine is het zo dat ze zich schuldig voelt over hetgeen haar vader in de oorlog heeft gedaan. Hij was een verrader, hij hoorde bij de Duitsers. Hij neem daarom een joods achternaam aan waarmee hij ook weer de Duitsers verraad, eigenlijk hoort hij bij niemand. Hij heeft ook altijd gelogen tegen Sabine. Als ze dan op een gegeven moment hoort wat haar vader werkelijk voor rol speelde in de oorlog is ze boos en teleurgesteld. Ze kwelt zichzelf ook door in het Anne Frank huis te gaan werken en met de vader van Max over de oorlog te praten. Ze wordt hierdoor geconfronteerd met de gruwelen die de joden zijn aangedaan in de tweede wereld oorlog.
Waar ik nooit bij na heb gedacht is dat ook de tweede generatie last kon hebben van het oorlogsverleden van hun ouders. Natuurlijk wist ik wel dat de mensen die zelf in de oorlog hebben geleefd trauma’s hebben opgelopen voor de rest van hun leven. Maar niet dat hun kinderen er ook de rest van hun leven mee bezig konden zijn. Het botste dus eigenlijk met mijn eigen ervaringen omdat mijn moeder er eigenlijk nooit zo mee bezig is/was. Ik vind het wel fijn dat ik deze andere kant heb gezien, omdat ik nu weet dat de tweede generatie het er ook moeilijk mee heeft. En ook aan het zoeken zijn naar antwoorden, op het waarom?

Mijn verwachtingen
Eigenlijk wist ik niet goed wat ik kon verwachten van het boek omdat ik nog geen goede inhoudweergave had gelezen. Ik wist natuurlijk wel dat het over de oorlog ging maar dat is natuurlijk een heel breed onderwerp. Maar op de een of andere manier had ik wel hoge verwachtingen van het verhaal. Ik verwachtte dat het verhaal goed in elkaar zou steken, met veel verrassingen. Dit verwachtte ik omdat u mij het boek aangeraden had, en omdat vriendinnen van mij het al gelezen hadden en erg onder de indruk waren.
In de binnenkant van de kaft staat een korte weergave van de inhoud. Er staat : Als een joodse jonge vrouw haar vriend plotseling in de steek laat blijft hij met veel vragen zitten.Ik vond dit een beetje een vage weergave,omdat je nog niet echt veel te weten krijgt over de inhoud van het boek. Wat ik wel verwachtte na het lezen van deze zin is dat de vriend van het meisje een moeilijke tijd krijgt in dit boek. Omdat hij dus in de steek word gelaten door zijn vriendin.
Omdat ik nog geen echte goede indruk van het boek had gekregen had ik verder niet veel verwachtingen.

Mijn eerste verwachting, dat het een goed in elkaar stekend verhaal zou zijn met veel verassingen, is zeker uitgekomen. Als je begint te lezen merk je al dat er iets raars aan de hand is met die Sabine. Omdat ze altijd zo veel interesse heeft in de oorlog, en er ook onvermoeibaar naar door blijft vragen. Pas op het einde van het boek kom je erachter hoe nou werkelijk de vork in de steel zit. Maar in die tussentijd kom je steeds meer dingen te weten. Je zet steeds kleine stapjes richting de waarheid. Het boek bevat daarom ook veel verassingen omdat ik echt niet gedacht zou hebben dat het verhaal zo in elkaar steekt. Het was voor mij al een verassing dat Max Sabine nog een keer terug zou zien. Vooral het einde bevat veel spectaculaire gebeurtenissen. Ik vind het ook zo goed dat alles klopt, je komt via een hele grote omweg achter de waarheid en daardoor wordt je zeg maar een beetje om de tuin geleid. Maar als je dan eenmaal de waarheid weet vallen alle puzzelstukjes in elkaar. Dus ja ik vond het een goed in elkaar stekend verhaal.

Mijn tweede verwachting is ook uitgekomen. Max gaat een rot tijd tegemoet als Sabine hem voor de eerste keer verlaat. Het is vooral frustrerend voor hem omdat hij niets aan haar heeft gemerkt. Van de een op de andere dag was ze verdwenen, terwijl ze net waren gaan samenwonen. Max blijft natuurlijk met veel vragen achter.Ook begint hij aan zichzelf te twijfelen. Omdat hij dus nooit iets gemerkt had aan haar. Misschien had ze hem stille hints gegeven, en nu neemt hij het zichzelf kwalijk dat hij die niet heeft opgepikt. Ondanks het feit dat Sabine in haar brief heeft geschreven dat Max haar niet mocht zoeken , gaat hij haar toch zoeken. Maar tevergeefs. De periode tussen de verdwijning van Sabine en hun ontmoeting in Frankfurt beslaat zeventien jaar. Deze periode word niet uitgebreid besproken, maar in die paar bladzijdes dat die periode besproken word komt wel goed naar voren hoe moeilijk Max het heeft gehad.
Als Sabine voor de tweede keer verdwijnt, heeft hij het een beetje gehad. Ten eerste omdat hij nog steeds geen antwoorden op zijn vragen heeft gehad. En ten tweede voelt hij zich echt in te steek gelaten, en probeert hij zijn hart een beetje te beschermen door haar te gaan haten. Wat hem overigens niet lukt. Maar hij kan nog niet echt afscheid van haar nemen, daarom blijft hij ook nog een paar dagen in Los Angeles. En komt terug als de vrouw Sam overlijdt. Ondanks dat hij telkens weer in de steek gelaten word en niet meteen antwoord krijgt op zijn vragen, blijft Max van Sabine houden. Terwijl hij toch een rot periode achter de rug heeft.

Mijn leeservaringen

Wat ik heb geleerd van dit boek is dat de kinderen van joodse ouders die de tweede wereldoorlog hebben overleefd, het ook heel zwaar hebben. Ik had hier eigenlijk nog nooit bij stil gestaan, zoals ik al heb gezegd bij de verwerkingsopdracht. De joodse ouders zijn natuurlijk heel erg getraumatiseerd na de oorlog, en zullen hier veel last van blijven houden in de rest van hun leven. Zij kunnen hun ervaringen niet delen met hun kinderen omdat zij niet hetzelfde hebben meegemaakt. De kinderen zullen zich hierdoor snel buitengesloten worden omdat zij hun ouders wel willen helpen maar dat niet kunnen. De ouders willen hen er natuurlijk zoveel mogelijk buiten houden, om hen te beschermen. Ik dacht altijd dat de ouders hun kinderen een gelukkige jeugd konden geven zonder beïnvloed te worden door de oorlog. Dit is eigenlijk heel naïef gedacht van mij, want natuurlijk speelt de oorlog een rol in de rest van hun leven. De haatgevoelens tegenover de Duitsers zullen niet weggaan omdat ze ermee vergroeid zijn. Dit boek heeft mij doen inzien dat de tweede generatie , en wellicht ook de derde generatie, altijd zal leven met die oorlog op de achtergrond. Direct of indirect. En dat had ik hiervoor eigenlijk niet gedacht.

De titel is mij na het lezen van het boek helemaal duidelijk geworden. En dat kan ook pas op het einde, omdat je dan pas het echte verhaal rond Sabine te weten komt. Iedereen denkt dat Sabine een joods meisje is waarvan de vader ook onder heeft moeten duiken. Ze verteld namelijk ook een verhaal aan Max over dat haar vader ondergedoken zat op een zolder en daar een relatie kreeg met een ander joods meisje. Maar omdat de jongen die daar echt woonde jaloers op hen werd, heeft hij ze verraden. En daardoor kwam haar vader in een kamp terecht, verteld Sabine. Maar dit blijkt niet waar te zijn. Sam , de man die ze in Los Angeles ontmoet, blijkt die man te zijn geweest. En haar eigen vader was de verader! Sabine komt hier in dit boek ook pas achter. Ze voelt zich verraden door haar eigen vader. De reden dat ze wel een Joodse achternaam , Edelstein, heeft is dat haar vader die na de oorlog heeft aangenomen. Om zo zijn verleden te maskeren. De dochter geeft in een woord weer waar het geheim over gaat. Ze is dus de dochter van een verrader. Ze voelt zich hier heel erg schuldig over, en daarom vlucht ze weg.
Ik vind de titel heel goed gevonden omdat hij de hele inhoud van het boek dekt. Zonder daarmee veel te verraden. En omdat je pas op het einde te weten komt wat de waarheid is, kan je ook pas op het einde van het boek de titel verklaren. Dit vind ik leuk omdat de titel niet zo veel verraad. Ik heb het hele boek ook gelezen met in mijn achterhoofd de titel, en als je al van te voren had geweten waar de titel op sloeg was het verhaal niet leuk geweest.

Het boek heeft verschillende gevoelens bij mij opgeroepen. Tijdens het lezen kreeg ik echt medelijden met Max. Als hij zich eindelijk helemaal durft te geven aan Sabine vertrekt ze opeens. En zegt in een brief tegen hem dat hij haar niet moet zoeken. Als mij dit zou overkomen zou ik er helemaal kapot van zijn. Ik vind het daarom ook knap van Max dat hij toch door is gegaan met zijn leven. Hij heeft haar gezocht maar tevergeefs en dan vind hij toch de kracht om door te gaan. Als hij haar dan uiteindelijk weer gevonden heeft gaat ze weer weg. Het is zo slopend voor hem en daarom heb ik het hele boek heel erg medelijden gehad met hem. Ik vond dat Sabine zich aanstelde en gewoon eerlijk moest zijn tegen Max. Pas toen ik wist hoe alles in elkaar zat kreeg ik medelijden met Sabine. Zij zit er zo erg mee dat haar vader een verrader was, dit blijkt ook uit het feit dat ze zegt dat haar vader dood is. Ze moest gewoon weten hoe het echt in elkaar zat omdat haar vader ook nooit de waarheid vertelde tegen haar. Omdat Max wel echt Joods is kon ze er niet meer tegen om met hem te zijn en vluchtte weg. Sabine word dus verscheurt door haar liefde voor Max en haar schaamte voor haar vader. Ze kan hier niet goed mee omgaan en vlucht.

Omdat het boek vanuit Max zijn oogpunt is geschreven krijg je als lezer alleen te maken met de gevoelens van Max. Je weet niet wat erin Sabine omgaat, en wat haar motieven zijn om te vluchtten. Je hebt dus te maken met een subjectief oogpunt. Het voordeel hiervan is dat je goed weet wat erin Max omgaat en hierdoor kan je goed met hem meeleven. De motieven voor zijn daden worden gelijk door zijn gedachten gang duidelijk gemaakt en hierdoor begrijp je Max heel goed. Het nadeel ervan is dat andere personen vaag voor je blijven. Zoals ik al eerder zei heb ik het hele boek meegeleefd met Max, en pas op het einde van het boek kon ik begrip opbrengen voor Sabine. Dit komt omdat je tijdens het lezen van het boek je helemaal niet weet waarom Sabine zo handelt. Je weet alleen wat Max weet en dat is niet veel.
Wat ik wel goed vind aan zo’n schrijfstijl is dat het eigenlijk de echte wereld weerspiegelt. Omdat je jouw leven ook vanuit je eigen subjectieve oogpunt beleeft. Ik weet alleen wat erin mijn eigen hoofd omgaat, maar zal nooit te weten komen wat er echt in iemand anders hoofd omgaat.

Het verhaal is in chronologische volgorde geschreven. Het verhaal begint namelijk op het moment dat Sabine en Max elkaar voor de eerste keer ontmoeten in het Anne Frank huis. Dan ben je er als lezer getuige van hoe een eerste ontmoeting uitgroeit tot een hechte relatie. En dan verdwijnt Sabine. Dan springt het boek over naar Frankfurt waar ze elkaar na vijftien jaar weer zien. In dit gedeelte van het boek komen wel een paar flashbacks voor omdat Max dan verteld wat hij in die vijftien jaar heeft gedaan. Deze flashbacks zijn heel duidelijk dus niet vervelend voor het volgen van het verhaal. De rest van het boek volg je Max met de zoektocht naar de waarheid. En die krijgt hij uiteindelijk te weten.
Het fijne van deze schrijfwijze vind ik dat je als lezer echt het gevoel hebt alsof je ergens naar toe werkt. In het begin weet je nog helemaal niets en naarmate het verhaal vordert kom je steeds meer te weten. Je volgt Max de hele tijd en je ziet hem ook groeien en volwassen worden. Een voorbeeld hiervoor, als Sabine voor de eerste keer verdwijnt is hij er kapot van en doet er alles aan om haar te vinden. Dan heeft hij uiteindelijk zijn leven weer op orde en dan komt hij haar weer tegen. Er ontstaat weer een relatie en ze verdwijnt weer. Nu reageert hij anders. In het begin is hij vooral heel erg boos op haar, maar daarna komen de vragen weer naar boven. Maar je merkt wel aan hem dat hij geleerd heeft van de eerste keer. Dit blijkt ook uit het volgende stukje :
‘De rek leek uit de rouw, alsof ik niet meer zoveel kon voelen. Ik had meer last van associaties met verdriet dan van het verdriet zelf. Kennelijk had ik instinctief een palletje geplaatst op de gevoeligste regionen van mijn hart. Een verdedigingspalletje dat meer tijd nodig had om open te veren en me opnieuw bloot te stellen aan slagen waaraan ik kon bezwijken..’

Ik vond Max en Sabine allebei erg interessante personages. Maar allebei op een andere manier. Max vond ik interessant omdat je precies kon meelezen hoe hij met zijn gevoelens omgaat. In het begin zie je dat hij niet erg onder de indruk is van Sabine en haar maar irritant vind. Maar naarmate het boek vordert krijgt hij steeds meer respect voor haar en meer gevoelens. Ook is het interessant om te lezen hoe Max omgaat met de verdwijning van Sabine. Hij vind uiteindelijk toch de kracht om door te gaan met zijn eigen leven, maar beseft dat hij altijd van Sabine zal blijven houden. Door de verdwijning van Sabine ontwikkeld Max zijn persoonlijkheid, en weet hij wat hij echt wil. Voor de verdwijning rommelde hij namelijk maar wat aan met Sabine, hij vond haar vaak irritant omdat ze maar doorvroeg over de oorlog en hij begreep niet waarom. Maar na de verdwijning beseft hij dat hij echt van Sabine houd en heeft er alles voor over om haar te begrijpen. En het belangrijkste is dat hij beseft dat hij voorheen echt gemeen tegen haar is geweest en dat wil hij gaan veranderen. Het interessantste aan Max vond ik dus dat hij echt veranderde door die gebeurtenissen. En dat hij hierdoor echt een eigen persoonlijkheid ontwikkelde.

Sabine is juist het tegenovergestelde van Max. Waar Max voor de lezers een ‘open boek’ is , is Sabine een gesloten boek. Je weet niets van haar. Het enige wat je weet is dat ze op de een of andere manier heel erg veel interesse heeft in de oorlog. Ze is heel erg kwetsbaar en heeft veel huilbuien. Maar dit maakte haar juist voor mij zo interessant. Ik denk dat dit voor Max ook gelde. Ik wilde ook te weten komen waarom Sabine zo is geworden, en waarvoor die interesse in de oorlog. Ik vond het leuk om hierover te speculeren. Het leuke aan dit boek vind ik dat het pas aan het einde van het boek duidelijk word waarom Sabine zo is. Heel veel dingen worden dan duidelijk ,zoals haar obsessie voor de oorlog, het opzoek zijn naar de perfecte vader.
Kort samengevat vond ik Max dus een interessant personage omdat hij zo’n duidelijke persoonsontwikkeling doormaakte. En Sabine omdat zij zo vaag bleef voor mij, en pas op het einde kon je haar gedrag verklaren.

Het boek bestaat uit drie delen. In het eerste deel lees je hoe Max en Sabine elkaar ontmoeten en hoe hun relatie zich ontwikkeld en dan op het einde van het deel verdwijnt ze. In het tweede deel lees je hoe Max en Sabine elkaar weer ontmoeten en hoe moeizaam dat gaat, als ze uiteindelijk weer een goede relatie hebben verdwijnt Sabine weer. En het derde deel gaat erover dat Max naar de begrafenis gaat van de vrouw van Max. Hij komt te weten wat er nou precies met Sabine aan de hand is en hij spreekt Sabine weer. Het is een open einde.
Het eerste deel vond ik totaal niet boeiend. Ik had er moeite mee om er doorheen te komen, maar ik moest van mezelf doorzetten omdat het toch een goed boek scheen te zijn. In dit deel gebeurde er niet iets opzienbarends. Dit deel was denk ik vooral bedoelt als introductie. Je leerde de verschillende personages kennen en je kreeg inzicht in de relaties tot elkaar. Pas aan het einde van het deel, als Sabine verdwijnt, werd het voor mij echt interessant. Ik bleef met evenveel vragen zitten als Max. En pas vanaf dat stukje wilde ik echt door lezen. Ik vond het een beetje jammer dat het eerste deel zo tegenviel maar ik ben toch blij dat ik heb doorgelezen. Want de laatste twee delen vond ik wel echt heel boeiend. Omdat je als lezer steeds meer te weten komt van het grote geheim blijf je geboeid. Door de spanning word je echt door het verhaal gegrepen en kan je niet meer stoppen.

Het einde vind ik heel erg goed gevonden, en als je het einde weet valt alles op zijn plaats. Vooral het karakter van Sabine. Ik vind het leuk dat het een open einde is omdat je zo als lezer zelf ook nog je fantasie kan gebruiken. Wat ik wel jammer vond is dat het eerste deel een beetje tegenviel. Maar de andere twee delen vond ik zo goed dat zij het eerste deel echt compenseren. Mijn eindconclusie is daarom ook dat ik het een goed boek vond. Met interessante personages en een goed kloppend verhaal. Door het eerste deel moet je even heen komen, maar daarna blijf je echt geboeid door lezen. Kortom een aanrader!